23.03.2026, 15:11
Gdy wybuchła wojna, zacząłem spisywać ten tekst. Cześć przemyśleń miałem już wcześniej. Wojna spotyka się z reakcją: przeciw złu musi walczyć dobro. A dobro musi zwyciężyć - jak myślała Irena Sendlerowa, ratując dzieci z getta. Ale będzie nie tylko o wojnie, ale głównie właśnie od dobrym życiu oraz ogólnie o tym, czym jest dobro.
I
Zwycięzcy myślą, że wygrali. Najeźdźcy myślą, że zdobyli. To wszystko złudzenia. Chwilowa wygrana militarna, to porażka w perspektywie kolejnych lat. Nie militarna porażka i nie ekonomiczna, ale porażka we współpracy z sąsiadami w regionie. Najeźdźca może myśleć, że skoro wygrał militarnie to jest kimś lepszym, a pokonanego uważać za kogoś gorszego. Ale to nie jest prawda, bo wszyscy ludzie liczą się jednakowo. Okupanci i okupowani żyją obok siebie. Okupowani są ograniczani przez okupantów, ale gdyby nie to, to okupowani mieliby taki sam potencjał, co okupanci. Mogliby tak samo żyć i pracować, a współpracując ze sobą obie te grupy osiągnęłyby najwięcej i miały wartościowe i udane życie. Silniejsi ograniczając innych, obniżają także swoje szanse. Plamią swoje sumienia i muszą żyć ze świadomością bycia agresorem i mordercą. Ta utrata własnej niewinności, własnego człowieczeństwa jest jak odebranie sobie życia. Bo co znaczy życie fizyczne, gdy traci się spokój ducha? Wiedzą ci, którzy wracają z pola bitwy do domów. Zabiegi, by odczłowieczyć wrogów lub upowszechnić wojnę, zbrojenia, armię, obowiązek ataku (tłumaczenia: bo przecież zawsze tak było, bo przecież tak działa nasze państwo) to tylko zasłona dymna, mająca ukryć prawdziwą naturę przemocy. Nie ma nic straszniejszego niż utrata siebie i życie ze świadomością krwi ludzkiej na rękach.
Zabijanie, grabież i niszczenie to porażka tego, kto to robi. Naród zaatakowany zapamięta te zbrodnie przez długi czas. Agresja wywołuje nienawiść drugiej strony konfliktu. Normalne sąsiedzkie relacje budowane przez dziesięciolecia są niszczone przez jedną wystrzeloną rakietę. Setki rakiet to już kompletne zniszczenie sąsiedzkich relacji. Decyzje pojedynczych ludzi lub ich politycznych stronnictw niszczą sąsiedzkie relacje w sposób nieomal nieodwracalny. A pokonani fizycznie, ci którzy przeżyli inwazję, ich dzieci i ich żony nigdy nie zapomną wyrządzonym im krzywd. Wybuch i śmierć tworzą rzeszę wrogów w mgnieniu oka. Złamani ludzie sami mogą ruszyć z odwetem, w sposób którego agresor się nie spodziewa i się nie obroni. Pamięć krzywd nie wygasa. Wygrana tworzy tylko silniejszą wrogość i silniejszy opór. Wygrana to najgorszy początek własnego upadku. Nie dziś i nie jutro, ale w przyszłości. I jest to nieuchronne. Nienawiść w sercach pokonanych nigdy nie była tak silna i widmo najgorszej odpłaty już zawisa nad głowami zwycięzców. Ale zatrzymajcie się, Wy, którzy ucierpieliście! Nie popełniajcie tego samego błędu, co wasi oprawcy! Nie budujcie siły, aby niszczyć tych, którzy zapracowali na znienawidzenie! Bo wówczas sami staniecie się oprawcami. Jeżeli tego nie rozumiecie, to wróćcie do początku i przeczytajcie jeszcze raz, zmieniając waszą rolę z ofiary na agresora. Siła jest jedynie początkiem zła, które do Was wróci. Tym, którzy już popełnili błąd i zaatakowali i zabili i zniszczyli, można tylko polecić opamiętanie. Jeżeli ktoś ma siłę, niech się jej jak najszybciej wyrzeknie i prosi o wybaczenie.
Ci, którzy zrozumieli, niech poprowadzą tych, którzy nie rozumieją, abyśmy mogli wyjść z tego okropnego miejsca.
I
Zwycięzcy myślą, że wygrali. Najeźdźcy myślą, że zdobyli. To wszystko złudzenia. Chwilowa wygrana militarna, to porażka w perspektywie kolejnych lat. Nie militarna porażka i nie ekonomiczna, ale porażka we współpracy z sąsiadami w regionie. Najeźdźca może myśleć, że skoro wygrał militarnie to jest kimś lepszym, a pokonanego uważać za kogoś gorszego. Ale to nie jest prawda, bo wszyscy ludzie liczą się jednakowo. Okupanci i okupowani żyją obok siebie. Okupowani są ograniczani przez okupantów, ale gdyby nie to, to okupowani mieliby taki sam potencjał, co okupanci. Mogliby tak samo żyć i pracować, a współpracując ze sobą obie te grupy osiągnęłyby najwięcej i miały wartościowe i udane życie. Silniejsi ograniczając innych, obniżają także swoje szanse. Plamią swoje sumienia i muszą żyć ze świadomością bycia agresorem i mordercą. Ta utrata własnej niewinności, własnego człowieczeństwa jest jak odebranie sobie życia. Bo co znaczy życie fizyczne, gdy traci się spokój ducha? Wiedzą ci, którzy wracają z pola bitwy do domów. Zabiegi, by odczłowieczyć wrogów lub upowszechnić wojnę, zbrojenia, armię, obowiązek ataku (tłumaczenia: bo przecież zawsze tak było, bo przecież tak działa nasze państwo) to tylko zasłona dymna, mająca ukryć prawdziwą naturę przemocy. Nie ma nic straszniejszego niż utrata siebie i życie ze świadomością krwi ludzkiej na rękach.
Zabijanie, grabież i niszczenie to porażka tego, kto to robi. Naród zaatakowany zapamięta te zbrodnie przez długi czas. Agresja wywołuje nienawiść drugiej strony konfliktu. Normalne sąsiedzkie relacje budowane przez dziesięciolecia są niszczone przez jedną wystrzeloną rakietę. Setki rakiet to już kompletne zniszczenie sąsiedzkich relacji. Decyzje pojedynczych ludzi lub ich politycznych stronnictw niszczą sąsiedzkie relacje w sposób nieomal nieodwracalny. A pokonani fizycznie, ci którzy przeżyli inwazję, ich dzieci i ich żony nigdy nie zapomną wyrządzonym im krzywd. Wybuch i śmierć tworzą rzeszę wrogów w mgnieniu oka. Złamani ludzie sami mogą ruszyć z odwetem, w sposób którego agresor się nie spodziewa i się nie obroni. Pamięć krzywd nie wygasa. Wygrana tworzy tylko silniejszą wrogość i silniejszy opór. Wygrana to najgorszy początek własnego upadku. Nie dziś i nie jutro, ale w przyszłości. I jest to nieuchronne. Nienawiść w sercach pokonanych nigdy nie była tak silna i widmo najgorszej odpłaty już zawisa nad głowami zwycięzców. Ale zatrzymajcie się, Wy, którzy ucierpieliście! Nie popełniajcie tego samego błędu, co wasi oprawcy! Nie budujcie siły, aby niszczyć tych, którzy zapracowali na znienawidzenie! Bo wówczas sami staniecie się oprawcami. Jeżeli tego nie rozumiecie, to wróćcie do początku i przeczytajcie jeszcze raz, zmieniając waszą rolę z ofiary na agresora. Siła jest jedynie początkiem zła, które do Was wróci. Tym, którzy już popełnili błąd i zaatakowali i zabili i zniszczyli, można tylko polecić opamiętanie. Jeżeli ktoś ma siłę, niech się jej jak najszybciej wyrzeknie i prosi o wybaczenie.
Ci, którzy zrozumieli, niech poprowadzą tych, którzy nie rozumieją, abyśmy mogli wyjść z tego okropnego miejsca.